MOSKSTRAUMEN

English version of this page

Moskstraumen mellom Lofotodden og øya Mosken er kjent som ein av dei kraftigaste havstraumane i verda. Frå gamalt av har han vore omspunnen med legendariske segner om havsvelg og malstraumskvervlar. I europeisk litteratur om geografiske emne frå 16 og 17 hundretalet vart det påstått at straumen gjekk inn i ein underjordisk tunnel mellom Norskehavet og Bottenvika. Mange samtidige norske diktarar ga meir nøkterne skildringar basert på observasjonar. Dei verdskjende forfattarane Edgar Allan Poe og Jules Vernes brukte alle desse kjeldene da dei skreiv sine forteljingar om malstraumen i Lofoten. (Poe's historie)

Lofotodden til høgre med Mosken i midten og i Værøy bakgrunnen

Havtåka sig inn over Mosken. Mystiske fjell !

---

Ny forsking

Sidan den historiske literaturen vart skreven har det heller vore lita interesse for å granske dette straumfenomenet på vetenskapleg grunnlag. Vi har gjort modellsimuleringar med datamaskiner av denne kraftige tidevasstraumen og studert den gamle literaturen. Resultata er no publiserte i internasjonale tidskrift

• "Sources of the Maelstrom" Trykt i Nature, Vol. 388, 28 Aug 1997, pp 837-838. (pdf, 0.2Mb)
• "Strong topographic enhancement of tidal currents: Tales of the Maelstrom" Dette er ein lengere preprint versjon av artikkelen i Nature. (pdf, 1.0Mb)
• "Moskstraumen -- Myter, diktning og virkelighet" Trykt i Årboka frå Det Norske Videnskaps-Akademi, Oslo 1997, side 157-169. Artikkelen gjev eit samandrag av den historiske literaturen og dei gamle segnene på norsk. (pdf, 0.8 Mb)
• "A high resolution tidal model for the area around the Lofoten Islands, northern Norway" Trykt i Continental Shelf Research 2002, Vol. 22, p. 485-504. (pdf, 1.0Mb)
• " Models of cross shelf transport introduced by the Lototen Maelstrom" Trykt i Continental Shelf Research 2002, Vol. 22, p. 93-113. (pdf, 1.1Mb)

Ei kan og sjå strukturen i straumstripene i Moskstraumen på radar bilete frå den europeiske havforskningssatelliten ERS1 (Wahl, 1995).

Animasjon av tidevatnet i Norskehavet:

Mørk blå farge er lågvatn og lys blå farge er høgvatn. Bølgja kjem inn i Norskehavet frå Atlanterhavet nord om Skottland. Den breier seg nordaust over mot kysten av Vestlandet og vidare nordetter norskekysten og inn i Polhavet og Barentshavet.

Animasjon av straumen ved Lofotodden:

Pilane syner straumretning og styrke. Lange pilar er sterkare straum. Animasjonen syner straumskiftet i ein tidevatnsyklus (12.4 timar). Last ned (film, 5.8Mb). Eit foredrag ved Innovasjonskonferansen i Å, Lofoten 23.-24. mars 2006 om Moskstraumen kan og lastas ned. (pdf, 1.8Mb)

Meir om modellar for tidevatn på: DENNE SIDA.

Desse sidene er laga av::

Bjørn Gjevik , <bjorng@math.uio.no>

Halvard Moe , <halvardm@math.uio.no>

Atle Ommundsen , <atleo@math.uio.no>

Sist oppdatert 27. mars 2006