Koran- og bibeltolking

 

 

1.    Islamske tekstar

 

2.    Bibelen – eit bibliotek av bøker

 

3.    Intertekstualitet

 

4.    Ein felles semittisk tanke:

       Guds Ord materialiserer seg

 

5.    Sakramentalt nærver

 

6.    Tekstens meining – blir til i dialog?


 

1   Islamske tekstar

 

Sjå pensumteksten av Oddbjørn Leirvik:

Islamske tekstar. Koranen som heilagtekst og skulebok

 

Koranen

       Samla/systematisert rett etter Muhammads død,

       autorisert utgåve innan 20 år

 

Hadith

Autoriserte utgåver av Muhammads ord, samla på 800-talet

 


 

Historiske skrifter

 

·     Den klassiske Muhammad-biografien (sira)

 

·     ”Profethistorier” om før-islamske trusheltar og profetar

 

·     Universalhistorier (frå 900-talet)

 

Klassiske koran-kommentarar (tafsir )

 

Lovtekstar (shari¢a, fiqh)

 

Teologiske, filosofiske og mystiske skrifter


 

2   Bibelen – eit bibliotek av bøker

 

 

GT (den jødiske bibel):

 

·      39 bøker i ulike sjangrar (historie, profetbøker, poesi, visdomslitteratur, apokalypse)

·      skrivne i tidsrommet 950-150 f.Kr.

·      ”den jødiske bibel” i si noverande form først 100 e.Kr.

·      kanonspørsmålet*: høyrer dei ”apokryfe” skrifene med?

 

* kanon = rettesnor

 

NT

 

·      27 bøker i ulike sjangrar (evangelier, ”kyrkjehistorie”, brev, apokalypse)

·      skrivne i tidsrommet 50-100 e.Kr.

·      kanonspørsmålet: diskutert frå 100-talet,

omfanget fastlagt på slutten av 300-talet

 

 

Bibelen = Guds Ord?

 

Bibelen = Guds Ord: ein moderne tanke ...

 

GT:            ”så seier Herren ...” – innramma av menneskeord som tolkar erfaring og historie i lys av gudstrua

 

NT:           Guds Ord er Kristus, ikkje boka (Bibelen er Guds Ord fordi den peikar på Kristus)

 

Ê      Bibelen: ein samtale mellom menneske og Gud?

Ê    historisk-kritisk gransking av korleis samtalen har tatt  form er legitimt

 

3   Intertekstualitet

 

·     tekstar kommenterer og spelar på kvarandre

 

·     begrep, fortellingar osv. blir ”transponert”
frå eit litterært univers til eit anna,

og får ny meining i den nye konteksten

·     eksempel: jødiske-kristne begrep og bibelske

fortellingar


 

4   Ein felles semittisk tanke:

     Guds Ord materialiserer seg

 

 

Guds ord blir ”sendt ned” og materialiserer seg
– i inspirerte menneskeord som blir til Skrift,

eller i eit menneskes liv?

 

·     på lovtavler/-rullar (Torahen)

·     i eit menneskes liv (Kristus som Ordet)

·     i ei underfull bok (Koranen)

 

Ê      ulike forståingar av Guds ”sakramentale” nærvær (ordet blir kjøt, eller ordet blir bok?)


 

5   Sakramentalt nærver

 

”Sakrament”: heilag handling som formidlar guddommeleg nærver

 

Islam:

 

resitasjon av boka

formidlar Guds nærver i Ordet (Koranen),

åndeleg og fysisk

 

Kristendom:

 

feiring av nattverden

formidlar Guds nærver i Ordet (Kristus),

åndeleg og fysisk


 

6    Tekstens meining

 

 

Ordet er sakrament,

men bøkene er også tekst

som må tolkast ...

 

Tekstens meining
blir til i samspelet mellom

 

 

 

Forfattar Þ TEKST

 

ßÝ

historisk
KONTEKST (då)

 

 

tolkings- og

verknadshistorie

 

LESAR

 

ßÝ

historisk
KONTEKST (no)

 

 

 

Hermeneutikk:
tolkingslære,

å forstå korleis meining blir til

 

*

 

blir tekstens meining til
i dialog
med skriftene?